Duitse neonazi’s op weg naar Europees Parlement

11 mei

Dit artikel verscheen eerder op Apache.be

Met 96 vertegenwoordigers zal Duitsland de grootste landendelegatie naar het Europees Parlement sturen. Nu het Duitse grondwettelijk hof de kiesdrempel voor de Europese verkiezingen heeft afgeschaft, maken ook minipartijen kans op een zetel in Straatsburg. Het VB sluit een toekomstige samenwerking met de Duitse neonazistische partij NPD alvast uit.

IMG_5725

Tot voor kort moesten Duitse partijen meer dan 5 procent van de stemmen halen om verkozen te raken in het Europees Parlement. Eind 2011 vernietigde het grondwettelijk hof in Karlsruhe echter de kiesdrempel voor de Europese verkiezingen. Daarop verlaagde het federale parlement de kiesdrempel in juni 2013 naar 3 procent. Een handvol kleine partijen klaagde ook deze regeling aan. Eind februari schafte het Bundesverfassungsgericht de kiesdrempel voor de Europawahl helemaal af.

Nazi’s

De kiesdrempel is een gevoelig thema in Duitsland. Na de Eerste Wereldoorlog ontstond een parlementaire democratie in de Weimarrepubliek. Het feit dat er geen kiesdrempel gold om verkozen te raken in het parlement, zorgde voor een versplintering van het partijlandschap. In 1928 deden liefst 37 partijen mee aan de verkiezingen, waarvan er 15 verkozen raakten in het parlement. Het grote aantal minipartijen en het gebrek aan samenwerking tussen de burgerlijke partijen, maakten de opkomst van de nazi’s volgens velen mee mogelijk.

De beslissing van het grondwettelijk hof zorgde dan ook voor kritiek bij de klassieke pro-Europese partijen. Thomas Oppermann, SPD-fractieleider in het federale parlement, kondigde aan dat zijn partij er alles aan zal doen om extreemrechtse Duitse partijen uit het volgende Europees Parlement te houden. Het feit dat Karlsruhe zich – opnieuw – moeit met Europese thema’s en de kieswetgeving, zit heel wat politici eveneens dwars. “Deze uitspraak toont aan dat dit gerechtshof geen verstand heeft van de praktijk van het Europees Parlement”, zei Europarlementslid Elmar Brok (CDU) aan de krant Der Tagesspiegel. De liberale partij FDP gaf geen commentaar. De beslissing van het hof vormt goed nieuws voor de partij die bij de federale verkiezingen in 2013 de kiesdrempel van 5 procent niet haalde.

In de Süddeutsche Zeitung maakte Peter Michael Huber, een van de bevoegde rechters in Karlsruhe, duidelijk dat er vandaag 163 partijen in het Europees Parlement vertegenwoordigd zijn. De professor Europees recht verwacht bijgevolg weinig gevaar voor versplintering. Volgens Huber kan niemand vandaag met zekerheid zeggen of een paar extra partijen uit Duitsland dergelijke effecten zullen hebben. Verder klaagde hij aan dat bijna vier miljoen Duitse stemmen bij de laatste Europese verkiezingen door de kiesdrempel van 5 procent ‘onder tafel zijn gevallen’. Dat vormt voor Huber een gevoelige inbreuk op het grondrecht van de gelijkheid van de verkiezingen.

Zetelverlies

Natuurlijk vrezen de gevestigde partijen ook enkele zetels kwijt te spelen aan de kleine partijtjes. Bij de laatste Europese verkiezingen daagden in Duitsland ongeveer 27 miljoen kiezers op. Partijen hadden dus minstens 1,35 miljoen stemmen nodig om over de kiesdrempel van 5% te wippen. Zonder kiesdrempel volstaat nu in principe een verkiezingsresultaat van 1,05% om 1 van de 96 Duitse zetels binnen te halen. Bij dezelfde opkomstgraad als in 2009 (43%) komt dat neer op ongeveer 283 500 stemmen per zetel. In de praktijk zouden evenwel nog minder stemmen kunnen volstaan voor een zetel. Het precieze aantal benodigde stemmen hangt immers af van afrondingen, het resultaat van niet-verkozen partijen en de onderlinge verhouding tussen verkozen partijen.

De feministische partij DIE FRAUEN en de Partei Bibeltreuer Christen (Partij van Bijbelgetrouwe Christenen) komen op 25 mei wellicht tienduizenden stemmen tekort voor een Europese zetel. Maar volgens berekeningen van Bundeswahlleiter Roderich Egeler, verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezingen in Duitsland, zouden in 2009 zeven kleine partijen zonder kiesdrempel wél in het Europees Parlement verkozen geraakt zijn: de Freie Wähler, de conservatieve Republikaner, de Tierschutzpartei, de Familien-Partei, de Piraten, de Rentner-Partei voor gepensioneerden en de Ökologisch-Demokratische Partei (ÖDP).

Voor ÖDP-lijsttrekker Prof. Dr. Klaus Buchner vormde de afschaffing van de kiesdrempel alleszins een mooi geschenk. Tot voor kort beschikte zijn groen-conservatieve partij over een vierhonderdtal mandaten in gemeenten, voornamelijk in het zuiden van Duitsland. Op deelstatelijk of federaal niveau was de ÖDP echter nog nooit vertegenwoordigd. In 2009 haalde de partij bij de Europese verkiezingen amper 135 000 stemmen (0,5%). Nu maakt Buchner plots een ernstige kans op het mandaat van Europees Parlementslid. De fysicus belooft er te strijden tegen het vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten, dat volgens hem ‘het einde van de democratie’ zou inluiden.

IMG_5653

De neonazi’s van de NPD

Een andere kanshebber op een zitje is de felomstreden Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD). De extreemrechtse partij nam in 2009 niet deel aan de Europese verkiezingen maar haalde in 2004 bijna 250.000 stemmen (0,9%). Bij de federale verkiezingen in 2013 klokte de partij af op 1,3% (-0,2%). Hoewel de NPD met financiële problemen kampt en een parlementaire verbodsprocedure riskeert, komt de partij deze keer opnieuw op. Een van de verkiezingsslogans van de partij luidt ‘Sozial geht nur national’ (‘Sociaal gaat enkel nationaal’), een nauwelijks verhulde verwijzing naar het nationaalsocialisme. NPD-lijsttrekker is Udo Voigt, die 15 jaar lang partijvoorzitter was en als hardliner geldt. Zo prees hij Adolf Hitler tien jaar geleden in het rechtse weekblad Junge Freiheit als ‘een groot Duits staatsman’.

Past de NPD in de extreemrechtse fractie die het VB samen met het Franse FN en de Nederlandse PVV in het Europees Parlement wil oprichten? Volgens VB-voorzitter Gerolf Annemans zijn er geen contacten geweest met Duitse partijen in het kader van de Europese fractievorming. Hij zegt zelfs niemand bij de NPD te kennen en zou nooit enig contact hebben gehad met Udo Voigt. “Ik heb geen intentie om met hem samen te werken”, stelt Annemans. Waarom? “Omwille van de persoon Voigt. Laten we zeggen dat hij toch een eigenaardige figuur is.” Ook Geert Wilders distantieert zich volledig van de NPD. “De PVV heeft nooit met de NPD samengewerkt en zal ook nooit met die partij samenwerken”, laat de PVV-voorzitter via zijn fractiewoordvoerder aan Apache weten. “De PVV verafschuwt alles wat met neonazisme te maken heeft”.

Opvallend is dat de NPD in het Europees Parlement een eerste zetel kan halen, terwijl de neonazistische partij op nationaal niveau nog nooit verkozenen had. “Door het proportionele kiesstelsel krijgt extreemrechts in het Europees Parlement relatief makkelijk zetels toebedeeld”, legt politoloog Steven Van Hecke (KUL) uit. “Die aanwezigheid bezorgt hen financiering en toegang tot de media. Bovendien heeft zo’n zetel een belangrijke psychologische betekenis. Verkozen partijen kunnen tonen dat het nuttig is om voor hen te stemmen. Op die manier gebruiken extreemrechtse partijen het Europees Parlement eigenlijk als springplank naar het nationale, voor hen echt relevante niveau.”

Hoewel een NPD-verkozene in het Europees Parlement erg vervelend zou zijn voor het Duitse establishment, verwacht Van Hecke geen politiek gevaar van de minipartijen in het Europees Parlement. “Een Europese zetel heeft op zich weinig effect. In juni zullen die gekke partijen veel aandacht krijgen. Daarna zullen ze wegdeemsteren omdat ze geen partners vinden en vaak afwezig zijn. Kleine partijen horen gewoon bij de folklore van verkiezingen.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: