‘Eurohaters’ nipt onder kiesdrempel

28 sep

Een ingekorte versie van dit artikel verscheen bij De Tijd.

De ‘Alternative für Deutschland’ is de grote verrassing van de Duitse verkiezingen. Een half jaar na haar oprichting overtuigde de euro-kritische partij 4,7% van de Duitsers. Op de verkiezingsavond in Berlijn heerste een mengeling van trots en ontgoocheling. De partij maakt zich op voor de komende Europese verkiezingen.

In Hotel Maritim aan de Friedrichstraße in Berlijn kijkt de ‘Alternative für Deutschland’ (AfD) voor het eerst in haar geschiedenis samen naar de verkiezingsresultaten. In de lobby van het hotel staat een met partijstickers beplakte ziekenwagen van het merk Mercedes geparkeerd. Partijboegbeeld Bernd Lucke en zijn medestanders fungeren als hulpdiensten die de zieke euro willen bestrijden. Daarom poseerde Lucke in de verkiezingscampagne graag bij de ziekenwagen of voor de nog grotere rode brandweerwagen van de partij. Kort voor de verkiezingen verbrandde Lucke aan de Brandenburger Tor een hoop gekopieerde biljetten van 500 euro. “Draghi gokt, u betaalt” luidde het opschrift op de AfD-brandweerwagen.

Terwijl veel militanten vonden dat de media hun partij tijdens de campagne doodzweeg, tekenen op de verkiezingsavond minstens evenveel persmensen als sympathisanten bij de AfD present. De aanwezige partijleden staan aan de lopende band binnen- en buitenlandse journalisten te woord. Het partijpubliek bestaat bijna uitsluitend uit braaf uitziende mannen Alle leeftijdscategorieën zijn vertegenwoordigd, pak en das dienen als gemeenschappelijk kenmerk.

IMG_3895

Bedrog

Om 18 uur stipt verschijnen de eerste resultaten op het grote scherm. Wanneer de lichtblauwe balk van de AfD op 4,9% blijft steken, zuigt iedereen de adem in. Dat de ‘Alternative für Deutschland’ (AfD) een half jaar na oprichting dit historische resultaat haalt, maakt de militanten trots. Toch heerst ook ontgoocheling omdat de partij net onder de magische kiesdrempel van 5% blijft. “Dat is toch bedrog”, roept een geërgerde militant de partij voor de zoveelste keer op 4,9% bevriest. “Dat is toch bizar. Alle partijen gaan op en neer en wij blijven de hele tijd gelijk”. Rond 21 uur verandert de uitslag voor het eerst: de AfD valt terug op 4,8%. De zaal begint leeg te lopen. “De trend is gezet”, beseft partijmedestichter en economieprofessor Joachim Starbatty. “Ik had op meer gerekend. Deze uitslag is goed maar niet bevredigend.” Uiteindelijk zal de AfD op 4,7% van de stemmen uitkomen. Meer dan twee miljoen Duitsers kruisten het bolletje naast de partij aan. Onvoldoende voor een vertegenwoordiging in de Bundestag. Het ‘blauwe wonder’ waarop de partij hoopte, komt niet uit.

Protest

De euro was het centrale campagnethema van de AfD. De partij wil de eurozone afschaffen en wil een nationale parallelle munt voor de Zuid-Europese landen invoeren zodat zij hun munt kunnen devalueren. De herinvoering van de Deutsche Mark mag volgens de AfD geen taboe zijn. Toch trekt de partij ook algemene proteststemmers aan. “De mensen geloven de politici niet meer”, vertelt partijmilitant Erdmann. “Onze partij biedt eindelijk eens iets anders aan.”

IMG_3882

Met een kort programma en acht punten trekt de partij kiezers uit alle hoeken aan. Volgens de eerste onderzoeken kwamen de meeste kiezers (450 000) van de liberale regeringspartij FDP. Bijna evenveel voormalige extreemlinkse stemmers (360 000) vonden de weg naar de blauwe partij, meer nog dan de CDU-kiezers (300 000). Vooral het barslechte FDP-resultaat wordt bij de AfD op gejuich onthaald. “Jammer voor de FDP, maar ze hebben het enkel aan zichzelf te wijten”, vertolkt Frank-Christian Hänsel, lid van het nationale partijbestuur, de mening van vele aanwezigen. Medestichter Alexander Gauland maakt een harde analyse voor de televisiecamera’s: „Wanneer de FDP haar beloftes van vier jaar geleden had gehouden, bestond onze partij vandaag niet.” De AfD, lange tijd aanzien als een partij voor rijke West-Duitsers, scoort verbazend genoeg beter in het oosten dan in het westen van het land. Frank-Christian Hänsel is niet verbaasd over de goede partijscore in het oosten. Volgens Hänsel zijn veel linkse stemmers ook euro-sceptisch.

Uitdagingen

De goede verkiezingsscore zorgt ook voor groeiende ambities. Heel wat partijfiguren droomden van een job in het parlement. De strijd voor de plaatsen op de lijst was hard, de campagne verliep bij momenten lastig, getuigt Sari-Christophe Saleh (32), kandidaat in de Berlijnse wijk Neukölln: “We moesten onze partij op een paar maanden tijd vanuit het niets opbouwen. Dat was natuurlijk een moeilijk proces, dat is normaal.“ Saleh was op de verkiezingsavond de moderator van dienst, voor het eerst in zijn leven. “Wij zijn burgers, geen professionele politici”, beseft Saleh.

Nu maakt de partij zich op voor de Europese verkiezingen in mei 2014. Daarbij geldt een kiesdrempel van slechts 3% en kan de partij haar favoriete thema uitspelen: de verfoeide euro.

IMG_3889

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: