East Side Gallery in Berlijn: luxeflats of toeristenbussen?

5 apr

Bijna dertig jaar lang verdeelde een 156 kilometer lange muur de stad Berlijn in twee delen. Volgens schattingen lieten 600 mensen het leven toen ze over de Muur naar het Westen probeerden te vluchten. De Muur vormt ontegensprekelijk een litteken in de Europese geschiedenis. Maar moet elk stuk van de Muur blijven rechtstaan?

IMG_1675

Wie vandaag in Berlijn ronddwaalt, raakt soms het noorden kwijt. De scheiding tussen Oost en West is erg vervaagd. Het grootste deel van de Muur staat niet meer recht. Na de ‘Mauerfall’ sloegen souvenirjagers (‘muurspechten’) overal stukken uit het bouwwerk. De maanden na 9 november 1989 verkocht de armlastige DDR-overheid heel wat stukken muur aan geïnteresseerden. Zo staan op het platteland rond Berlijn vandaag nog boerderijen die originele muurdelen als stuttingswand voor de opslag van zand of ander materiaal gebruiken. Daarnaast werden 40.000 stukken Berlijnse Muur tot kiezels vermalen en voor de bouw van straten gebruikt. De Muur verspreidde zich zelfs over de hele wereld. Zo siert een stuk Muur (met graffiti van een Amerikaanse vlag) het Luxemburgplein voor het Europees Parlement in Brussel.

Het langste stuk Muur dat vandaag nog overeind staat, is de 1,3 kilometer lange East Side Gallery. Na de val van de Muur reisde een 100-tal kunstenaars uit de hele wereld naar Berlijn. Ze spoten met graffiti 105 kunstwerken op de oostelijke kant van een stuk Muur dat parallel loopt aan de Spree-rivier.

Renovatie of afbraak

De kunstboulevard begon evenwel snel af te brokkelen. De graffiti werd alsmaar minder zichtbaar. In 2009 startten grote renovatiewerken. De corrosie in de Muur werd aangepakt, gaatjes her en der werden opgevuld. Daarna herspoten de oorspronkelijke kunstenaars hun werk op de muur. De renovatie was fel omstreden. Uit protest weigerden acht kunstenaars hun schilderij te ‘plagiëren’. Daardoor bleven hun stukken van de East Side Gallery wit. Intussen is quasi de hele East Side Gallery opnieuw beklad met nieuwe graffiti of balpenaantekeningen genre “Jessica was here” of “Free Palestina”.

IMG_1645

Regelmatig steekt de discussie over de afbraak van de East Side Gallery de kop op. Een omstreden bouwproject zorgde voor het laatste incident. De investeringsmaatschappij Living Bauhaus wil precies tussen de East Side Gallery en de Spree-rivier een woontoren bouwen. Daarvoor is een nieuwe toegangsweg via de East Side Gallery noodzakelijk.

Oorspronkelijk wilde Living Bauhaus een gat van 22 meter in de East Side Gallery slaan. Na grote protesten werd de afbraakpoging uitgesteld. Op 17 maart 2013 kwam David Hasselhoff naar Berlijn. De Amerikaanse acteur uit de serie Baywatch heeft in Duitsland een succesvolle zangcarrière achter de rug. Aan de East Side Gallery zong hij vanuit een gele woonwagen duizenden demonstranten “Looking for freedom” toe. Die hit had Hasselhoff op oudejaarsavond 1989 al aan de Brandenburger Tor gezongen.

David Hasselhoff bei deutsch-deutscher Silvesterfeier

(Bron: Tagesspiegel / Picture-Alliance / DPA)

Het idee ontstond om Living Bauhaus een grondstuk op een andere plek aan te bieden. De bouwpromotor verkocht evenwel al 20 woningen in het luxe-complex. Vorige week maakte Living Bauhaus een einde aan de discussie. Kranen braken in de vroege ochtend zes meter muur af. De muurstukken werden minstens tijdelijk achter de eigenlijke muur gezet. 250 politieagenten beschermden de bouwarbeiders. Intussen zijn de werken in volle gang. Binnen enkele jaren kunnen de eerste kopers hun loft met zicht op de East Side Gallery betrekken.

Toeristenmagneet

De Berlijnse overheden en Living Bauhaus kregen veel kritiek te verduren. Het is dan ook jammer dat deze historische plek wordt aangetast. Jaarlijks beseffen 1,3 miljoen toeristen aan de East Side Gallery hoe imposant de Muur was.

Toch enkele nuances.

In 2008 verkreeg Living Bauhaus van de bevoegde Berlijnse overheden een vergunning voor de bouw van een woontoren van 14 verdiepingen aan de East Side Gallery. Geen haan die er naar kraaide. Een week voor de aanvang van de werken, en een maand voor de vergunning verstrijkt, schiet iedereen wakker. De overheid treft schuld dat ze de vergunning ooit uitreikte.

foto living bauhaus

(Foto: Living Bauhaus)

Bovendien zijn al vijf grote stukken Muur uit de East Side Gallery gehaald. Tijdens de jaren ‘90 ontstonden vier gaten in onduidelijke omstandigheden. In 2006 verdween 40 meter Muur om plaats te maken voor een verbindingstrap met een haven voor toeristenbootjes. Op de lege ruimte staat nu een gigantische paal met lichtreclame voor de nabijgelegen concerthal o2 World.

Qua bezienswaardigheden bevindt de East Side Gallery zich op het niveau van Checkpoint Charlie. Het is een levenloos toeristenverzamelpunt aan een drukke viervaksbaan, waar geen Berlijner ooit komt.

De kunstmuur mag dan wel het langste stuk bewaarde Muur zijn, de ‘Gedenkstätte Berliner Mauer’ aan de Bernauer Strasse geeft een beter en realistischer beeld van de vroegere situatie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: